Bảo vật Quốc gia: Bộ Phủ Việt tại đền thờ Vua Đinh, Vua Lê

Must Read

Timeout Ninhbinhhttp://timeoutninhbinh.com/
Timeout Ninhbinh là nơi chia sẻ và cập nhật thông tin, dành cho các bạn yêu mến, quan tâm tới mảnh đất Ninh Bình ngàn năm lịch sử.

Bộ Phủ Việt đền thờ Vua Đinh Tiên Hoàng (Số đăng ký: BVQG.NB.004) và Vua Lê Đại Hành (Số đăng ký: BVQG.NB.005), hiện lưu giữ tại Khu di tích lịch sử Cố đô Hoa Lư, xã Trường Yên, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, được công nhận là Bảo vật quốc gia tại Quyết định số 88/QĐ-TTg ngày 15/01/2020 của Thủ tướng Chính phủ.

Bộ Phủ Việt đền thờ Vua Đinh Tiên Hoàng

  • Chất liệu: Gỗ, sơn son thếp vàng.
  • Niên đại: Thế kỷ XVII

Mỗi Phủ Việt nặng 45kg, tổng cộng 90kg. Phủ Việt bên trái dài 300cm, dày 0,7cm. Phủ Việt bên phải dài 299cm, dày 07cm. Phủ Việt được chế tạo dựa trên hình ảnh của lưỡi rìu chiến kết hợp với đinh ba, là hai trong số các binh khí là đồ chấp kích/lỗ bộ trong bộ đồ tế khí tại các di tích đền, đình, miếu, đặc biệt được chú trọng tại các đền thờ các vị anh hùng dân tộc, trở thành vật thiêng trong không gian thờ cúng của người Việt.

Bộ Phủ Việt đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng
Bộ Phủ Việt đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng

 

Chi tiết mặt trước Phủ Việt đền thờ Vua Đinh Tiên Hoàng

Chi tiết mặt sau bộ Phủ Việt đền thờ Vua Đinh Tiên Hoàng

Phủ Việt tại đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng được chế tạo cầu kỳ, tinh xảo và kỹ lưỡng với sự cách điệu hóa cao, khác xa với Phủ Việt là đồ tế khí thông thường. Trên đỉnh là hình ảnh 3 ngọn mũi nhọn, phảng phất hình ảnh của cây đinh ba trong bộ lỗ bộ/chấp kích, tuy nhiên, sự tạo dáng với những đường cong uyển chuyển, điểm xuyết trên đó là vân mây hình đao mác xà đuôi của những con rồng giáng, tạo cho bộ ba mũi nhọn này hao hao như ngọn tam sơn hay bài vị. Phần giữa thân của Phủ Việt được trổ thủng hình ảnh rồng mẹ và rồng con xoắn xuýt lấy nhau, tạo nên một ổ rồng, không quá khuôn cứng trong một hình mẫu có sẵn như các ổ rồng ở thời Minh – Thanh, Trung Hoa. Tạo hình của cán phủ việt có tiết diện hình bát giác, hoàn toàn khác biệt với những phủ việt thông thường, đều có thân hình tròn.

Phủ Việt tại đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng là một tác phẩm hàm chứa nhiều giá trị biểu tượng, giá trị văn hóa nghệ thuật và tín ngưỡng tâm linh sâu sắc. Ba đợt trùng tu lớn có liên quan gián tiếp với đôi Phủ Việt này là thời Lê Trung hưng – Thế kỷ XVII được ghi lại trên ba tấm bia, liên quan tới việc tạo tác đôi Phủ Việt ở đây, có thể xếp vào khung niên đại rộng khoảng những năm 1606 – 1696 thuộc thế kỷ XVII.

Có thể khẳng định Đôi Phủ Việt đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng là độc bản nếu so sánh với toàn bộ hệ thống lỗ bộ/chấp kích hiện đang được thờ tại đền, đình, miếu ở nước ta. Đôi Phủ Việt thờ vua Đinh Tiên Hoàng là sự sáng tạo đem đến giá trị độc đáo về loại hình khiến Phủ Việt ở đây không hề giống với bất cứ hiện vật cùng tên gọi ở bất cứ nơi nào. Kỹ thuật điêu khắc và sơn thếp đạt tới đỉnh cao khiến trải qua hơn 400 năm, sắc màu của Phủ Việt vẫn còn giữ được như xưa.

Bộ Phủ Việt đền thờ Vua Lê Đại Hành

  • Chất liệu: Gỗ, sơn son thếp vàng
  • Niên đại: Thế kỷ XVII

Mỗi Phủ Việt nặng 42 kg, tổng cộng 84kg. Phủ Việt bên trái dài 317cm, dày 06cm,  Phủ Việt bên phải, dài 317cm, dày 06cm. Phủ Việt có cấu tạo gồm ba phần: thân, đế và cán. Thân Phủ Việt là bộ phận trung tâm và quan trọng nhất, được chế tạo công phu, chi tiết với những bộ phận: Phần mũi (đầu) của Phủ Việt là một hình mặt trời, được diễn tả như một hình bản khuyên, lấp ló đằng sau 6 dải vân văn hình đao mác. Phần giữa (thân) của Phủ Việt là một hình rồng lớn uốn khúc, bố cục vô cùng chặt chẽ và hợp lý. Lưỡi của Phủ Việt, đồng thời cũng là một bộ phận của đầu rồng, được sáng tạo thành hình ảnh cột nước, phun ra từ miệng. Đế của Phủ Việt hay còn gọi là phần chắn tay ngăn cách cán và lưỡi, được tạo tác như một bệ thờ khối hộp hình chữ nhật, hai cấp. Cấp trên to, có chức năng đặt Phủ Việt. Cấp dưới nhỏ, có chức năng làm lá chắn giữa cán và lưỡi. Cán Phủ Việt được tạo hình 8 cạnh, khác biệt so với đa phần cán hình tròn của lỗ bộ bằng gỗ sơn thếp, được thờ tại các di tích đền – đình – miếu ở Việt Nam. Cán được phủ sơn son, màu đỏ; toàn bộ thân Phủ Việt được sơn son thếp vàng lộng lẫy.

Bộ Phủ Việt đền thờ Vua Lê Đại Hành

Chi tiết mặt trước bộ Phủ Việt đền thờ Vua Lê Đại Hành

Chi tiết mặt sau bộ Phủ Việt đền thờ Vua Lê Đại Hành

Dựa trên văn bia “Trùng tu tạo tác Thánh thượng tiền triều Lê Đại Hành Hoàng đế bi ký tính danh”, lập ngày 19 tháng 6 niên hiệu Hoàng Định (1612) tại đền thờ Vua Lê Đại Hành, có thể suy đoán đây là năm ngôi đền được trùng tu lớn, không những về kiến trúc mà có nhiều đồ thờ tự được tạo tác, cung tiến vào đền trong đó có đôi Phủ Việt. Thông qua hoa văn trang trí, phong cách nghệ thuật, ngôn ngữ thể hiện trên Phủ Việt có thể đoán định niên đại của Phủ Việt trùng khớp với niên đại của văn bia có dòng lạc khoản ghi rõ năm tạo tác 1612.

Có thể khẳng định, Bộ Phủ Việt thờ tại đền Vua Lê Đại Hành là cổ vật độc bản. Hiện vật có hình thức độc đáo, được sáng tạo để tách riêng Phủ Việt ra khỏi bộ chấp kích để làm đồ thờ thông thường, mà trở thành một biểu tượng cho quyền uy của Vua Lê Đại Hành. Đề tài trang trí mỹ thuật mang ngôn ngữ nghệ thuật thời Lê Trung hưng. Chất lượng sơn son thếp vàng sang trọng, họa tiết hoa văn mang đậm yếu tố cung đình; đồng thời cũng phản ánh sự song hành và hòa quyện ba tôn giáo Đạo – Phật – Nho trong tín ngưỡng nước ta.

© Theo Hồ sơ tư liệu Cục Di sản văn hóa. Ảnh: Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình

- Advertisement -spot_img
- Advertisement -spot_img

Latest News

Bí quyết nghề thêu ren Văn Lâm truyền thống

 TimeoutNinhbinh  Thêu ren Văn lâm có quy trình chế tác hết sức bài bản, theo lối truyền thống, mang...

Cùng chuyên mục

- Advertisement -spot_img